પકોડા અને વચનો

PM-Modi-pakoda rojgar
Wjatsapp
Telegram

તાજેતરના બજેટમાં ન તો વ્યાપક બેરોજગારીની જોગવાઈયોની સમસ્યાને સંબોધિત કરી શક્યા કે ન તો મોદી સરકાર કમજોર રહેલ રોજગારી સર્જનના ટ્રેક રેકોર્ડ ઉપર દ્રષ્ટિયુદ્ધને જીતવામાં સફળ રહ્યા. – અક્ષય દેશમને

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ૨૦૧૪ માં લાલ કિલ્લા પરથી પોતાના પ્રથમ સ્વતંત્રતા દિવસના સંબોધનમાં એકંદર દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કરી અને અમલીકરણની યોજના ઘડવાની નક્કર શાસકીય પહેલ કરવાની કોશિશ કરી હતી.એક કલાકથી વધુ સમય માટે ભાષણ આપતાં તેમણે ઘણી અલગ-અલગ ક્ષેત્રો-વિશેષની પહેલની  જાહેરાત પણ  કરી હતી અને તેમની પાછળનાં કારણો સમજાવી આ પહેલ અનુગામી દિવસોમાં લોકપ્રિય ધ્યાન આકર્ષિત કરવાવાળી અને લાંબા સમય સુધી જાહેર વાર્તાલાપોમાં ઉત્સાહપૂર્વક ચર્ચા કરવામાં આવશે.

PM-Modi-pakoda rojgarરોજગાર નિર્માણની આવી ઉત્સાહિત પહેલથી શરૂઆતમાં વૈશ્વિક ધ્યાન પ્રાપ્ત થયું.તેમણે સમજાવ્યું હતું કે “જો આપણા દેશના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવું હોય  તો આપણું લક્ષ્ય ‘Skill Developemen’ (કૌશલ્ય વિકાસ) અને  ‘Skillled India’ (કુશળ ભારત)  હોવું જોઈએ. લાખો ભારતીય યુવાનોએ કુશળતા પ્રાપ્ત કરવી પડશે, અને આ માટે દેશભરમાં એક નેટવર્ક ઉભું કરવું જોઈએ, પ્રાચીન પદ્ધતિઓ નહીં.યુવાઓએ કૌશલ્ય પ્રાપ્ત કરવું જોઈએ જે ભારતને આધુનિક દેશ બનાવવા તરફ ફાળો આપી શકે.યુવા જ્યારે પણ  વિશ્વમાં કોઈ પણ દેશમાં જાય, ત્યારે તેમની કુશળતા પ્રશંસાપાત્ર હોવી જોઈએ, અને આપણે બે-મુખી વિકાસ માટે જવું છે. મોદીજીએ ઉમેરેલ કે હું રોજગાર બનાવવા માટે સક્ષમ એવા યુવાન લોકો માટે પૂલ પણ બનાવવા માંગું છું જેઓ રોજગારીનું સર્જન કરવા સક્ષમ નથી અને જેમની જોડે તકો ન હોય.યુવા વિશ્વના કોઈપણ ખૂણામાં તેમના સમકક્ષોનો સામનો કરવાની સ્થિતિમાં હોવો જોઈએ.સખત મહેનત,હાથમાં નિપુણતા અને કુશળતા દ્વારા સમગ્ર વિશ્વમાં લોકોના હૃદય જીતીને પગભર થઇ એક સન્માનીય સ્થાન મળે ,અમે આવા યુવાન લોકોની ક્ષમતા નિર્માણ માટે આગળ વધવા માંગીએ છીએ.”

ત્યારબાદ તેમણે નોકરીના સંભવિત અવકાશ તરીકે મેન્યુફેક્ચરીંગ સેક્ટર(ઉત્પાદન ક્ષેત્ર) તરફ ધ્યાન દોર્યું: “હું વિશ્વને બોલાવીશ અને તેઓ ભારતીયોને વિશ્વભરમાં ફેલાવવા બોલાવે, જો આપણા યુવાનોને વધુ રોજગારી પૂરી પાડવાની હોય,આપણી પાસે ઉત્પાદન ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જો આપણે આયાત અને નિકાસ વચ્ચેનો સંતુલન વિકસાવવો હોય તો આપણે મેન્યુફેકચરિંગ ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવવું પડશે.જો આપણે શિક્ષણનો  ઉપયોગ, યુવાનોની ક્ષમતા વિકસાવવી હશે તો મેન્યુફેકચરિંગ સેક્ટરમાં જવું પડશે અને આ હિન્દુસ્તાનને પણ તેની સંપૂર્ણ શક્તિ આપવી પડશે, આપણે  વિશ્વ સત્તાઓને આમંત્રિત કરીએ છીએ.લાલ કિલ્લા પરથી સંકલ્પ લઇયે , ‘આવો, ભારત બનાવો’, ‘આવો, ભારતમાં ઉત્પાદન કરીએ’, વિશ્વભરના બધા લોકોને અપીલ કરવા માંગુ છું.આપણી પ્રોડક્ટ  વિશ્વના કોઈપણ દેશમાં વેચો પરંતુ ઉત્પાદન અહીંથી આપણા દેશથી કરો.આપણ સહુને કૌશલ્ય, પ્રતિભા, શિસ્ત અને કંઈક કરી બતાવવાનો નિર્ણય મળ્યો છે.આપણે વિશ્વને અનુકૂળ તક આપવા માંગીએ છીએ, અને અમે વિશ્વને ઇલેક્ટ્રીકલમાંથી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ‘આવો, મેક ઈન ઈન્ડિયા’, ઓટોમોબાઇલ્સથી એગ્રો વેલ્યૂ, ‘આવો, મેક ઇન ઇન્ડિયા’, પેપર અથવા પ્લાસ્ટિક માટે  કહીશું, ‘આવો, મેક ઇન ઇન્ડિયા’, ઉપગ્રહ અથવા સબમરીન ‘આવો, મેક ઈન ઈન્ડિયા’ આપણો દેશ શક્તિશાળી છે. આવો, હું તમને આમંત્રણ આપી રહ્યો છું.”

ત્યારબાદ તેમણે યુવાનો તરફ અપીલ કરી: “ભાઈઓ અને બહેનો, હું દેશના યુવાનોને, ખાસ કરીને નાના ઉદ્યોગોને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં રોકવા માંગુ છું. હું દેશમાં ટેક્નિકલ શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં કામ કરતા યુવાનોને બોલાવવા માંગુ છું. હું જગતને કહું છું કે ‘આવો, મેક ઇન ઇન્ડિયા’, હું દેશના યુવાનોને કહું છું – આ સંદેશ વિશ્વના દરેકે દરેક ખૂણામાં પહોંચે , ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ એ આપણું સ્વપ્ન હોવું જોઈએ.”

આ “મેક ઈન ઈન્ડિયા” સ્વપ્નમાં મોદીએ દર વર્ષે ૧૦ મિલિયન નોકરીઓ પેદા કરવાના ચૂંટણી સમયના વચન રૂપે ગુણાત્મક પરિમાણે  રજૂઆત કરી હતી.એ સ્વતંત્રતા દિવસના ભાષણને ત્રણ વર્ષ થયા છે.રોજગાર નિર્માણ અને સ્થાનિક નિર્માણમાં કોઈ પણ વાસ્તવિક અને મૂર્ત પ્રગતિને બદલે, ફેબ્રુઆરીમાં સરકારના છેલ્લા પૂર્ણ અંદાજપત્ર પ્રસ્તુતિના સમયે રાષ્ટ્રની વર્તમાન વાસ્તવિકતાને હસ્તગત કરતી એક વિચિત્ર ઘટના પાકોડા ઈકોનોમિક્સ બની..

જાન્યુઆરીના અંતમાં ઝી ન્યૂઝ ચેનલ સાથે પૂર્વ અંદાજપત્રના ઇન્ટરવ્યૂમાં વડા પ્રધાન દ્વારા કરવામાં આવેલા રોજગારીનો દાવો દેખીતી રીતે અદભૂત હતો.લાલ કિલ્લાના પ્રવચનમાં સ્પષ્ટપણે દર્શાવવામાં આવેલી મેન્યુફેકચરીંગ સેક્ટરમાં આધુનિક નોકરીઓ આપવાના મહત્વાકાંક્ષી ભારથી દૂર થતા સ્વરમાં બોલતા મોદીએ અનિવાર્ય અનૌપચારિક ક્ષેત્રને નિયમિત રોજગારી રૂપે લોકોને આપવાની વિચારણા તેમની સરકારના પ્રયત્નોને આભારી છે.

આ મુદ્રા યોજનાના સંદર્ભમાં અમલમાં આવી છે તેમણે કહ્યું હતું કે: “પ્રધાનમંત્રી મુદ્રા યોજનામાં, 10 કરોડ લોકો કોઈ પણ ગેરંટી વગર [કોલેટરલ] રૂ .૪ લાખ કરોડના મૂલ્યની લોનો મેળવી છે. અને તેમની વચ્ચે ત્રણ કરોડ તે લોકો છે જેમને પ્રથમ વખત બેન્કો પાસેથી ક્રેડિટ મળી છે. આનો અર્થ એ થાય છે કે ત્રણ કરોડ જે નાણાકીય રીતે સફળ થયા છે (જો અપને પૈરો પર ખડે હુએ હૈ) સંપૂર્ણપણે નવા છે. તેઓ કઈક પ્રવૃત્તિ,અન્ય વ્યવસાય કરશે, કોઈકને નોકરી આપશે. તેમાંના કોઈક ઓટો રીક્ષા ચલાવશે, કોઈક પકોડા, ચા વેચશે અથવા છાપા વેચશે ; શું આ બધી વસ્તુઓ આજીવિકા અને સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે ગણી ના શકાય ? શું આપણે આને રોજગાર કહીશું કે નહીં ? જો તમારા ઝી ટીવી સ્ટુડિયો બહાર કોઈ વ્યક્તિ પકોડા વેચી રહ્યો છે અને સાંજે, રૂ. ૨૦૦ ની કમાણી કર્યા પછી ઘરે જાય છે તો  શું તે વ્યક્તિએ આજીવિકાના અમુક સ્વરૂપ પ્રાપ્ત કર્યા છે કે નહીં ? તે વ્યક્તિને સરકારી આંકડાઓમાં રેકોર્ડ કરવામાં આવશે નહીં [કારણ કે તે એક અનૌપચારિક ક્ષેત્રનો વ્યવસાય છે].આવી ઘણી વ્યવસ્થા લોકો માટે ઉપલબ્ધ કરવામાં આવી રહી છે.”

આ વાત ઉશ્કેરણીય વિવાદ બની  અને વિરોધ પક્ષોએ વડા પ્રધાનની ટીકા કરી. ભૂતપૂર્વ નાણાં પ્રધાન અને કોંગ્રેસના નેતા પી. ચિદમ્બરમે ટ્વિટ કર્યું હતું કે, “પકોડા વેચાણ પણ એક ‘નોકરી છે’, એમ વડા પ્રધાને જણાવ્યું હતું. આ તર્ક દ્વારા, ભિક્ષાવૃત્તિ પણ નોકરી છે. ચાલો ગરીબ કે વિકલાંગ વ્યકિતઓની ગણતરી કરીએ કે જેઓ ‘નોકરીયાત’ લોકો તરીકે વસવાટ કરવા માંગે છે. “પ્રતિક્રિયામાં, ભારતીય જનતા પાર્ટીના પ્રમુખ અમિત શાહે કોંગ્રેસ પાર્ટી પર ટેબલ ચાલુ કરવાની માંગ કરી હતી. તેમણે સંસદમાં જણાવ્યું હતું કે, “હું માનું છું કે બેરોજગાર હોવાને બદલે, તે સારું છે જો કોઈ યુવાન વ્યક્તિ સખત મહેનત કરે અને પકોડા વેચે.હજારો, લાખો અને કરોડો યુવાનો સ્વરોજગારી માટે સખત મહેનત કરી રહ્યા છે અને પકોડા વેચી રહ્યા છે મતલબ સ્વરોજગારી મેળવી રહ્યા છે અને તમે તેમને ભીખ માંગવાની તુલના કરી રહ્યા છો ? “તેમના મતની આ એક” વિકૃતિ “કહીને, ચિદમ્બરમે જવાબ આપ્યો:”પેકોડા વેચવા ગરીબો માટે આદર,સન્માનવાળો સ્વરોજગાર છે, પરંતુ તે નોકરી તરીકે ગણી શકાય નહીં ….

ભાજપે આ પ્રશ્નનો જવાબ આપવો જોઈએ: છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં કેટલી ચોક્કસ, નિયમિત અને વ્યાજબી સલામત નોકરીઓ પેદા કરવામાં આવી?”

વિવેચકો તરફથી પ્રશ્નની ધારણા રાખતા, મોદીએ ઝી ટીવીને તેમના ઇન્ટરવ્યૂમાં ઔપચારિક ક્ષેત્રની નોકરીઓ વિશેનો જે દાવો કર્યો હતો એના વિષે જોઈએ તો “હમણાં જ એક તટસ્થ એજન્સી દ્વારા એક અહેવાલ આવ્યો છે. પાછલા એક વર્ષમાં ઔપચારિક ક્ષેત્રે, ઇપીએફ [કર્મચારીઓની પ્રોવિડન્ટ ફંડ] ધરાવતી કોઈપણ વ્યક્તિનું [કર્મચારીનું] નામ અને આધાર નંબર ત્યાં હોય છે અને જેમના નામે પૈસા કપાત અને સેવિંગ થાય છે,તેમાં ત્યાં કોઈ હવાબાઝી [અટકળો] નથી ; તે સંખ્યા એક વર્ષમાં ૭૦  લાખની છે. અનૌપચારિક ક્ષેત્ર વિશેની વાત નથી, જે ૯૦ ટકા છે. હું ઔપચારિક ક્ષેત્ર વિશે વાત કરું છું. તેથી આધારભૂત જમીનીય વાસ્તવિકતા દર્શાવે છે.”

આઇઆઇએમ બેંગલોરના પ્રોફેસર પૂલક ઘોષ અને ડૉ. સૌમ્ય કાન્તી ઘોષ, જેમણે સ્ટેટ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા માટે ગ્રૂપ ચીફ ઇકોનોમિક એડવાઇઝર તરીકે સેવા આપેલ, દ્વારા જણાવાયું કે “ભારતમાં પેરોલ રિપોર્ટિંગ” વિશે તાજેતરના અભ્યાસ પરથી આ દાવો થયો હતો કે કર્મચારીઓની પ્રોવિડન્ટ ફંડ ઓર્ગેનાઇઝેશન (ઇપીએફઓ), એમ્પ્લોઇઝ સ્ટેટ ઈન્સ્યોરન્સ કોર્પોરેશન (ઇએસઆઇસી), જનરલ પ્રોવિડન્ટ ફંડ (જી.પી.એફ.) અને નેશનલ પેન્શન સ્કીમ (એનપીએસ) પેરોલ નંબર પર અભ્યાસ આધારિત છે. આંકડાઓનું વિશ્લેષણ કર્યા મુજબ લેખકોએ આ અહેવાલમાં અંદાજ મૂક્યો છે કે “વર્તમાન નાણાકીય વર્ષમાં ભારતમાં દર મહિને ૫.૯ લાખની પગાર (એટલે ​​કે ૭ મિલિયન વાર્ષિક) પેદા થાય છે.” વર્તમાન નાણાકીય વર્ષમાં, તેનો અર્થ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૭-૧૮ હતો. ત્યારબાદ, ૧૮ જાન્યુઆરીના રોજ ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયામાં, બે સંશોધકોએ દાવો કર્યો હતો: “તમામ અંદાજોને આધારે, અમે માનીએ છીએ કે વાર્ષિક ધોરણે પગારપત્રકમાં ૭ મિલિયન ઔપચારિક નોકરીઓ ઉમેરવામાં આવી રહી છે.”

આ એવો દાવો છે કે જે અભ્યાસ દ્વારા તૈયાર કરાયેલો છે, તે મોદી દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો, જેમણે તેમના ટીવી ઇન્ટરવ્યુમાં ટાંક્યા હતા, અને નાણા પ્રધાન અરુણ જેટલી દ્વારા પણ, જેમણે તેમના બજેટ પ્રવચનમાં તેનો સમાવેશ કર્યો હતો. ૧ ફેબ્રુઆરીના રોજ બોલતાં અરુણ જેટલીએ જણાવ્યું હતું કે રોજગારીની તકો પૂરી પાડવા અને નોકરીની તકો ઊભી કરવી એ આપણા નીતિનિર્માણના મુખ્ય ભાગ છે.“છેલ્લા ત્રણ વર્ષ દરમિયાન અમે દેશમાં રોજગારી નિર્માણમાં વધારો કરવા માટે ઘણા પગલાં લીધાં છે.”

આ પગલાંઓમાં નીચે પ્રમાણેનો સમાવેશ થાય છે:

૧) ત્રણ વર્ષ માટે નવા કર્મચારીઓ માટે ઇપીએનના ૮.૩૩ ટકા યોગદાન;

૨) કાપડ, ચામડા અને ફૂટવેર જેવી મોટી સંખ્યામાં લોકોને રોજગારી આપતા ક્ષેત્રોમાં સરકાર દ્વારા ત્રણ વર્ષ માટે નવા કર્મચારીઓ માટે ઇપીએફમાં ૧૨ ટકાનું યોગદાન;

૩) આવકવેરા અધિનિયમ હેઠળ નવા કર્મચારીઓ માટે વેતનના 30 ટકા કર્મચારીઓને વધારાની કપાત;

૪) ૨૦૨૦ સુધીમાં ૫૦ લાખ યુવાનોને તાલીમ આપવા માટે સરકાર દ્વારા પાયાની તાલીમ અને મૂળ તાલીમના ખર્ચની વહેંચણી સાથે નેશનલ એપ્રેન્ટીસશીપ યોજના શરૂ કરવી;

૫) વસ્ત્રો અને ફૂટવેર સેક્ટર માટે ફિક્સ્ડ-ટર્મ રોજગારીની એક પ્રણાલી રજૂ કરવી અને

૬) ઘોડિયાઘરની જોગવાઈ સાથે ૧૨  અઠવાડિયાથી લઈને ૨૬ અઠવાડિયા સુધી પેઇડ પ્રસૂતિ રજા વધારવી.

એકંદરે, નાણા પ્રધાને જણાવ્યું હતું કે: “આ પગલાંઓ પરિણામ દર્શાવે છે. તાજેતરમાં હાથ ધરાયેલા એક સ્વતંત્ર અભ્યાસમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે આ વર્ષે ૭૦ લાખ ઔપચારીક નોકરીઓનું સર્જન થશે. “સ્પષ્ટપણે, સરકારે અભ્યાસના લેખો દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવાના દાવા પર ધ્યાન આપ્યું હતું. તેમ છતાં, દાવો અનસપ્રબંધિત થયો નથી.

કોંગ્રેસી પક્ષના ડેટા એનાલિટિક્સ વિભાગના ચેરમેન પ્રવીણ ચક્રવર્તીએ ફ્રન્ટલાઈનને કહ્યું હતું કે, “બજેટ પ્રવચન દરમિયાન, નાણા પ્રધાને ભારતના કેટલાક અર્થશાસ્ત્રીઓ દ્વારા એક વર્ષમાં ૭૦ લાખ ઔપચારીક નોકરીઓનું સર્જન કરીને બનાવટી દાવાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.જે બતાવે છે કે નાણાં પ્રધાન મનઘડત રોજગાર નીતિ અંગે બોલતા હોય.આ અહેવાલમાં તેમણે દાવો કર્યો હતો કે ૬૬ લાખ કુશળ કામદારો દર વર્ષે શ્રમ દળમાં દાખલ થાય છે. સંભવિત રીતે, એક ઔપચારિક ક્ષેત્રની નોકરી એ દરેક કુશળ કાર્યકરની મહત્વાકાંક્ષા છે. તેનો અર્થ, તેમના અંદાજા મુજબ, ભારતમાં નોકરી કરવા ઇચ્છે છે એવા દરેક કુશળ કાર્યકરોને એક જ તક મળે છે.આ હાસ્યાસ્પદ દાવા છે, અને નાણાં પ્રધાને તેમના બજેટ ભાષણમાં તેનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. દેખીતી રીતે, રોજગાર પેદા કરવો સંશોધનની પ્રક્રિયા છે જેને નકારી ન શકાય કે દેશમાં બેરોજગારીની સમસ્યા છે”

જો કે બેરોજગારના ચોક્કસ અંદાજ અનુપલબ્ધ હતા તે સ્વીકારતાં, ચક્રવર્તીએ એવી દલીલ કરી હતી કે આવું હતું જ નહિ, તેનો અર્થ એ થયો કે બેરોજગારીની કોઈ સમસ્યા નથી. તેમણે કહ્યું હતું: “પુરાવા ન હોવાનું ગેરહાજરીનો પુરાવો નથી. સી.એસ.ડી.એસ. [સેન્ટર ફોર ધ ડેવલપિંગ સોસાયટીઝ] સી.એમ.આઇ.ઇ.[ભારતીય અર્થતંત્રની દેખરેખ માટેનું કેન્દ્ર] જેવી વિશ્વસનીય સંસ્થાઓ દ્વારા વિવિધ સર્વેક્ષણે દેશની સૌથી મોટી સમસ્યા તરીકે બેરોજગારીનો નિર્દેશ કર્યો છે. મુખ્ય આર્થિક સલાહકારના આર્થિક સર્વેમાં આ સમસ્યા કેટલી ગંભીર છે તેનો સંકેત આપે છે – પ્રોવિડન્ટ ફંડમાં નોંધાયેલા તમામ કર્મચારીઓમાંથી ૮૭ ટકા ઔપચારિક નોકરી ધરાવે છે [જેમાં તેઓ દર મહિને રૂ. ૧૫,૦૦૦ થી ઓછી કમાણી કરે છે. ચાલો આપણે જોઈએ કે નરેગા [નેશનલ ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી એક્ટ] માં સંદર્ભ-લઘુત્તમ વેતન દર મહિને રૂ. ૬,૦૦૦ છે. જો ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રના મોટાભાગના કર્મચારીઓ બહુ ઓછું કમાતા હોય, તે મૂળભૂત અર્થશાસ્ત્ર સ્પષ્ટપણે એ સંકેત બતાવે છે કે નોકરીઓ કરતાં બેરોજગાર વધુ છે. તો પછી કોઈ પણ વ્યક્તિ સીધા ચહેરા સાથે કેવી રીતે દાવો કરી શકે કે ભારતમાં કોઈ નોકરીની સમસ્યા નથી અને કુશળ કામદારો કરતાં અમે વધુ નોકરીઓ બનાવીએ છીએ? તે સંપૂર્ણપણે હાસ્યાસ્પદ છે.”

તે ફક્ત વિરોધપક્ષના જ લોકો નથી કે જેઓ નોકરીઓ પેદા કરવાના પ્રશ્ન પર સરકારની સ્વ-અભિનંદન મુદ્રાનો ઇન્કાર કરે છે. હમણાં વડાપ્રધાન અને નાણાં પ્રધાન દ્વારા અપનાવવામાં આવેલા તાજેતરના આર્થિક સર્વેનો સ્વર તદ્દન વિપરીત હતો.મોદીની “પકોડા” ટિપ્પણી અને સ્વરોજગારીની વરાળથી વિવાદ ઊભો થયાના થોડાક જ દિવસ પછી, આર્થિક સર્વે ૨૦૧૭-૧૮ ના આર્થિક સર્વેક્ષણમાં તેના વિશ્લેષણાત્મક નિરીક્ષણ અને નીતિ માટેના દૃષ્ટિકોણમાં એવું કહેવું હતું કે “રોજગારીનો પડકાર એ પણ એક અન્ય મુદ્દાઓની જેમ મુદ્દો જ છે. સતત, વ્યાપક અને વર્તમાન ડેટાના અભાવથી ગંભીર મૂલ્યાંકન અવરોધાય છે. તેમ છતાં, તે સ્પષ્ટ છે કે ભારતની યુવાન અને ઝડપથી વધતી શ્રમ બળને સારી અને ઉચ્ચ ઉત્પાદકતા નોકરીની જાળવણી એક મધ્યમ ગાળાની પડકાર હશે. અસરકારક પ્રતિભાવમાં એકથી વધુ ઉચ્ચાલક  અને વ્યૂહરચનાઓ આવરી લેવામાં આવશે, જે માત્ર બે સાચી ટકાઉ એન્જિન-ખાનગી રોકાણ અને નિકાસની તાકાત પર ઝડપી આર્થિક વૃદ્ધિ માટે આબોહવા ઊભી કરશે.”

વ્યાપક અપેક્ષાઓ પાછળ આ “મધ્યમ ગાળાના પડકારનો સામનો” કે વર્તમાન સરકારનો છેલ્લો બજેટ અર્થતંત્રમાં રોજગારી માટે નોંધપાત્ર પ્રોત્સાહન આપવા માટે છે,આવી ધારણાઓ હોવા છતાં  દિલ્હીના પ્રતિષ્ઠિત ટેન્ક સેન્ટર ફોર બજેટ અને ગવર્નન્સ એબ્સેબિલિટીઝ (સીબીજીએ) વિશ્લેષણના કેન્દ્રીય અંદાજપત્ર ૨૦૧૮-૧૯ ના અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે “રોજગાર માટે અંદાજપત્રીય અસર  મુખ્યત્વે નીચી ઉત્પાદક બાંધકામ પ્રવૃત્તિઓમાંથી તેમજ ક્રેડિટ આધારિત ઉદ્યોગસાહસિક મોડેલોને ઉત્તેજન આપીને સરકારી યોજનાઓ દ્વારા સ્વ-રોજગારને પ્રમોશન અને પ્રોત્સાહન આપવાથી આવે છે . ઘણી નાની સવલતો દ્વારા નોકરીઓના ઔપચારીકરણ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવે છે, જો કે, તેમને ઔપચારીક ક્ષેત્રની નવી નોકરી તરીકે ઓળખી શકાય પણ ક્ષેત્રીય નવા રોજગાર તો ન જ કહેવાય. શ્રમ સઘન સ્થાનિક તેમજ નિકાસ ઉદ્યોગોમાં વધેલા જાહેર રોકાણ દ્વારા ખૂબ જ જરૂરી અસરકારક , જે બિન-ખેતી  ક્ષેત્રોના પુનરુત્થાન માટે અને અર્થતંત્રમાં લાંબા ગાળાના રોજગારની તકો ઊભી કરવા માટે મહત્ત્વનું રહેશે, તે અંદાજપત્રીય જોગવાઈઓમાં નથી.”

આ રીતે, વર્તમાન સરકારના છેલ્લા વર્ષમાં, રોજગાર સર્જનની પડકારને કોઈ પણ નોંધપાત્ર હદ સુધી લઈ જઈ શકાશે નહીં. સ્પષ્ટ છે કે, મોદીએ મેન્યુફેક્ચરીંગ ક્ષેત્રની નોકરીઓમાં વૃદ્ધિ માટેના પ્રારંભિક વચન અને દેશના યુવાનોને વૈશ્વિક નોકરીઓ માટે પૂરતી કુશળ બનાવવાનો તેમનો ધારેલો ઈરાદો હોવા છતાં, વ્યાપક બેરોજગારીની ઘૃણાસ્પદ વાસ્તવિકતામાં સુધારો લાવવાનું શક્ય નથી.

Hidayat Khanહિદાયત ખાન
૯૮૯૮૬૭૮૩૭૮
સાભાર : ફ્રન્ટલાઈન
Email  : hidayat_hevard@rediffmail.com

Sharuaat

સેંકડો યુવાનો છે જે ખરેખર પરિવર્તનનું કામ કરી રહ્યા છે અથવા તો આ વ્યવસ્થાને બદલવા રસ્તો શોધી રહ્યા છે. આવા યુવાદીપકો થકી બીજા યુવાઓને જગાડવા છે, ભ્રષ્ટ વ્યવસ્થા સામે લડતા કરવા છે. સાથે સાથે જે યુવાનોને યોગ્ય પ્લેટફોર્મ નથી મળી રહ્યું તેમને પણ મદદ કરવી એવો અમારો આશય છે. રાજકીય, સામાજિક, કળા, સાહિત્ય, IT, સોસીઅલ મીડિયા, વિજ્ઞાન, સંશોધન, વિગેરે એમ દરેક ક્ષેત્રમાં, યુવાનો માટે જે અગણિત સંભાવનાઓ છુપાયેલી છે, એ તેમને આ મેગેઝીનના માધ્યમથી તેમના હાથની હથેળી સુધી પહોંચાડવી છે. આ આર્ટીકલ વિષે તમારા પ્રતિભાવો કોમેન્ટમાં જરૂરથી લખજો. જય ભારત યુવા ભારત યુવાશક્તિ ઝીંદાબાદ કૌશિક પરમાર સંપાદક ૮૧૪૧૧૯૧૩૧૧

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *